انواع عصب کشی دندان در کودکان
عصب کشی یا درمان ریشه دندان یکی از روشهای تخصصی دندانپزشکی است که با هدف حفظ دندان آسیبدیده و جلوگیری از انتشار عفونت انجام میشود. درون هر دندان، محفظهای به نام پالپ وجود دارد که شامل اعصاب و رگهای خونی است. وقتی پوسیدگی درمان نشود، ابتدا مینای دندان و سپس عاج را درگیر کرده و به پالپ میرسد. التهاب پالپ در فضای بسته باعث افزایش فشار و درد شدید دندان میشود. اگر درمان به موقع انجام نشود، التهاب ممکن است منجر به آبسه دندان، تخریب استخوان اطراف ریشه و حتی از دست رفتن دندان شود. در این شرایط، انواع عصب کشی دندان برای خارج کردن بافت ملتهب و حفظ سلامت دهان ضروری است.
ساختار دندان و کانالهای ریشه
هر دندان بسته به محل خود در دهان، تعداد کانالهای متفاوتی دارد.
-
دندانهای جلویی معمولاً تککاناله هستند.
-
دندانهای نیش هم معمولاً یک کانال دارند.
-
دندانهای آسیای بزرگ ممکن است سه یا چهار کانال داشته باشند.
کانالهای ریشه، مسیرهایی باریک در داخل دندان هستند که به ریشه ختم میشوند و از طریق آنها خون و اعصاب وارد دندان میگردند. در عصبکشی، این کانالها کاملاً تمیز و ضدعفونی میشوند تا هیچ باکتری و بافت آلودهای درون آن باقی نماند.
جهت مطالعه درباره فلورایدتراپی اصفهان کلیک کنید.
مراحل عصب کشی دندان
-
بیحسی موضعی:
پیش از شروع درمان، دندان و بافتهای اطراف با بیحسی (مانند لیدوکائین) بیحس میشوند تا بیمار در طول درمان احساس درد نداشته باشد. -
جدا کردن دندان از محیط دهان:
دندانپزشک از وسیلهای به نام رابردم استفاده میکند که یک پوشش پلاستیکی نازک است و دندان را از بزاق جدا میکند. این کار مانع از ورود باکتریها و رطوبت به ناحیه درمان میشود. -
دسترسی به پالپ:
پس از برداشتن پوسیدگیها، دندانپزشک به فضای پالپ میرسد. در این مرحله، اگر فقط بخش تاجی پالپ ملتهب باشد، پالپوتومی انجام میشود، اما اگر کل پالپ درگیر باشد، نیاز به پالپکتومی (عصبکشی کامل) است. -
تمیز کردن کانالها:
با ابزارهای مخصوص، بافتهای ملتهب و باکتریها از کانال خارج میشوند. سپس کانالها شستشو داده و ضدعفونی میشوند. -
پر کردن کانالها:
فضای خالی ریشه با مادهای مخصوص پر میشود تا از ورود مجدد باکتریها جلوگیری گردد. -
بازسازی تاج دندان:
در نهایت، تاج دندان با مواد ترمیمی یا روکش پوشانده میشود تا دندان استحکام خود را بازیابد و از شکستگی محافظت شود.
انواع عصب کشی دندان
درمانهای مربوط به پالپ دندان بسته به وضعیت عصب به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
-
درمان پالپ زنده (Vital Pulp Therapy)
-
درمان پالپ غیرزنده (Non-Vital Pulp Therapy)
بیشتر بخوانید : فیشور سیلانت در کودکان
۱. درمان پالپ زنده (درمان زمانی که عصب هنوز زنده است)
این روش زمانی انجام میشود که عصب دندان هنوز قابلیت ترمیم دارد و التهاب بهصورت محدود است. هدف اصلی، حفظ حیات پالپ و جلوگیری از مرگ آن است. انواع روشهای درمان پالپ زنده عبارتند از:
الف) درمان محافظتی (Protective Pulp Therapy)
در این روش، اگر پوسیدگی خیلی عمیق نباشد و فقط بخش سطحی پالپ تحریک شده باشد، بعد از تمیز کردن پوسیدگی، روی آن مادهای محافظ (مانند هیدروکسید کلسیم یا MTA) گذاشته میشود. این لایه مانع تماس باکتریها با پالپ شده و باعث بازسازی بافت میشود.
ب) پوشش غیرمستقیم پالپ (Indirect Pulp Capping)
وقتی پوسیدگی بسیار عمیق است اما هنوز پالپ باز نشده، دندانپزشک بخشی از پوسیدگی را باقی میگذارد تا به عصب آسیب نرسد و روی آن ماده محافظ میگذارد. با گذشت زمان، این ماده باعث بازسازی عاج ثانویه میشود و پالپ زنده باقی میماند.
ج) پوشش مستقیم پالپ (Direct Pulp Capping)
در مواردی که پالپ بهطور سطحی باز شده ولی هنوز سالم است، مادهای بیضرر روی محل بازشده قرار داده میشود تا بافت عصبی ترمیم شود. این روش معمولاً در موارد آسیب مکانیکی یا پوسیدگی سطحی کاربرد دارد.

۲. درمان پالپ غیرزنده (درمان زمانی که عصب مرده است)
زمانی که عفونت به تمام پالپ دندان گسترش یافته و عصب از بین میرود، باید درمان پالپ غیرزنده انجام شود. و در این حالت، تمام بافتهای عفونی از ریشه خارج شده و پس از ضدعفونی کامل کانالها، فضای خالی با مواد مخصوص پر میشود.
در دندانهای دائمی این درمان همان عصبکشی کامل (Root Canal Therapy) است، اما در دندانهای شیری، روش پالپکتومی انجام میشود. در پالپکتومی از موادی با قابلیت جذب استفاده میشود تا با رویش دندان دائمی تداخل ایجاد نکند.
این درمان از گسترش عفونت جلوگیری کرده، درد را از بین میبرد و باعث حفظ دندان تا زمان مناسب میشود.
برای مشاوره با بهترین متخصص دندانپزشکی کودکان اصفهان کلیک کنید
عصب کشی دندانهای شیری در کودکان
در دندانپزشکی کودکان، درمان پالپ اهمیت زیادی دارد زیرا دندانهای شیری نقش کلیدی در حفظ فضا برای دندانهای دائمی دارند. اگر دندان شیری زودتر از موعد کشیده شود، فضای خالی موجب جابجایی سایر دندانها و بینظمی در رویش دندان دائمی میشود.
عصبکشی دندان شیری یا پالپوتومی کودکان شامل خارج کردن قسمت تاجی پالپ است، در حالی که بخش ریشهای حفظ میشود. سپس داخل فضای پالپ با مواد دارویی خاص پر میشود تا التهاب و درد کاهش یابد.
در نهایت، برای محافظت از دندان، از روکش استیل یا روکش همرنگ دندان استفاده میشود که علاوه بر زیبایی، مقاومت دندان را افزایش میدهد و مانع از نفوذ باکتری میگردد.
تفاوت انواع عصب کشی دندان در کودکان
| ویژگی | پالپوتومی | پالپکتومی |
|---|---|---|
| وضعیت پالپ | پالپ تاجی ملتهب ولی پالپ ریشه سالم | کل پالپ تاجی و ریشهای عفونی است |
| میزان برداشت بافت | فقط بخش تاجی برداشته میشود | تمام بافت پالپ از ریشه خارج میشود |
| هدف درمان | حفظ بخش زنده پالپ | حذف کامل بافت عفونی |
| موارد کاربرد | التهاب سطحی پالپ | عفونت پیشرفته و آبسه دندانی |
| نتیجه درمان | حفظ دندان تا زمان افتادن طبیعی | حفظ دندان تا رویش دندان دائمی |
اهمیت بیحسی و کنترل درد در کودکان
دندانپزشکی کودکان با توجه به حساسیت بالای اعصاب دندانهای شیری، از بیحسی موضعی ملایم مانند لیدوکائین استفاده میکند. پس از بیحسی، کودک هیچ دردی احساس نمیکند.
همچنین برای کاهش اضطراب کودک، از روشهایی مانند آرامسازی روانی، بازی درمانی یا بیهوشی سبک استفاده میشود تا تجربه درمان برای کودک بدون ترس باشد.
مراقبتهای پس از عصب کشی دندان کودکان
-
تا چند ساعت پس از درمان، کودک نباید غذاهای سفت بجود.
-
در صورت وجود درد خفیف، مصرف مسکن طبق تجویز پزشک مجاز است.
-
رعایت بهداشت دهان با مسواک نرم و دهانشویه مخصوص کودکان توصیه میشود.
-
چکاپ منظم دندانها هر شش ماه یکبار برای بررسی وضعیت روکش و رشد دندان دائمی ضروری است.
نتیجه گیری:
عصبکشی دندان چه در بزرگسالان و چه در کودکان، درمانی ضروری برای حفظ دندان و جلوگیری از گسترش عفونت است. در کودکان، درمانهای پالپ زنده مانند پالپوتومی و پوشش پالپ اهمیت زیادی دارند زیرا باعث حفظ دندان شیری تا زمان افتادن طبیعی آن میشوند.
توجه به بیحسی مناسب، مراقبت پس از درمان و معاینههای منظم، تضمینکننده موفقیت طولانیمدت این درمان است.
❌برای اطلاعات بیشتر ما را در اینستاگرام همراهی کنید.


