ارتودنسی در کودکان ؛ آیا واقعا موثر است و چه زمانی باید شروع شود؟

ارتودنسی در کودکان؛ آیا واقعا موثر است و چه زمانی باید شروع شود؟

ارتودنسی در کودکان یکی از موضوعاتی است که ذهن بسیاری از والدین را درگیر می کند. برخی کودکان با اشتیاق منتظر گذاشتن بریس هستند و آن را نشانه ای از بزرگ شدن می دانند، در حالی که برخی دیگر نگران ظاهر، درد یا محدودیت های احتمالی آن هستند. در کنار احساسات کودک، والدین نیز با پرسش های مهمی روبه رو می شوند؛ از زمان مناسب شروع درمان گرفته تا میزان اثربخشی ارتودنسی و حتی هزینه های آن. واقعیت این است که ارتودنسی در سنین کودکی، اگر در زمان مناسب و با تشخیص صحیح انجام شود، می تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت دهان، زیبایی لبخند و حتی عملکرد فک در آینده داشته باشد.

چرا برخی کودکان به ارتودنسی نیاز دارند؟

نیاز به ارتودنسی معمولا زمانی مطرح می شود که نظم طبیعی دندان ها یا هماهنگی فک ها دچار اختلال باشد. این مشکلات می توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند و در صورت بی توجهی، در سنین بالاتر پیچیده تر شوند.

دلایل شایع نیاز کودکان به ارتودنسی عبارت اند از:

• نامرتبی یا کجی دندان ها

• روی هم افتادگی یا شلوغی دندان ها

• فاصله غیرطبیعی بین دندان ها

• مشکلات بایت یا همان مال اکلوژن

جهت مطالعه درباره  فلورایدتراپی اصفهان کلیک کنید.

مال اکلوژن زمانی اتفاق می افتد که هماهنگی مناسبی بین فک بالا و فک پایین وجود نداشته باشد. اگر فک بالا جلوتر از فک پایین باشد، به آن اوربایت گفته می شود و اگر فک پایین جلوتر قرار گیرد، آندربایت نام دارد. این ناهماهنگی ها علاوه بر تاثیر ظاهری، می توانند جویدن، صحبت کردن و حتی سلامت مفصل فک را تحت تاثیر قرار دهند.

نقش عوامل ژنتیکی و محیطی در نیاز به ارتودنسی

در بسیاری از موارد، مشکلات دندانی و فکی زمینه ارثی دارند. اگر یکی از والدین یا اعضای نزدیک خانواده سابقه ارتودنسی داشته باشند، احتمال نیاز کودک نیز افزایش می یابد. با این حال، همه مشکلات صرفا ژنتیکی نیستند.

برخی عوامل محیطی موثر شامل:

• از دست دادن زودهنگام دندان های شیری

• عادت هایی مانند مکیدن انگشت شست یا پستانک در سنین بالا

• ضربه یا تصادف در ناحیه دهان و فک

• تنفس دهانی مزمن

شناخت این عوامل به والدین کمک می کند تا در صورت مشاهده علائم هشداردهنده، زودتر به دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مراجعه کنند.

ارتودنسی در کودکان چقدر موثر و مهم است؟

ارتودنسی در سنین کودکی معمولا اثربخشی بالاتری نسبت به بزرگسالی دارد. دلیل اصلی این موضوع، رشد فعال فک ها و انعطاف پذیری بالاتر استخوان ها در کودکان است. در این سن، متخصص ارتودنسی می تواند با هدایت رشد فک، بسیاری از مشکلات را ساده تر و با مداخلات کمتر اصلاح کند.

مزایای ارتودنسی زودهنگام شامل:

• کاهش شدت مشکلات فکی در آینده

• پیشگیری از شلوغی شدید دندان های دائمی

• کاهش نیاز به جراحی یا درمان های پیچیده در بزرگسالی

• بهبود عملکرد جویدن و تکلم

• افزایش اعتماد به نفس کودک

البته باید توجه داشت که ارتودنسی زودهنگام به معنای شروع فوری درمان نیست، بلکه هدف اصلی، تشخیص به موقع و انتخاب بهترین زمان مداخله است.

برای محافظت بیشتر از دندان‌های شیری و دائمی کودکان، می‌توانید درباره‌ی  فیشور سیلانت در کودکان بیشتر بخوانید.

بهترین سن مراجعه کودک به متخصص ارتودنسی

برخلاف تصور عمومی، سن مشخص و واحدی برای اولین ویزیت ارتودنسی وجود ندارد. برخی کودکان در ۶ سالگی، برخی در ۱۰ سالگی و برخی حتی در دوران نوجوانی برای اولین بار به متخصص ارتودنسی مراجعه می کنند. با این حال، بسیاری از انجمن های علمی توصیه می کنند که اولین معاینه ارتودنسی در حدود ۷ سالگی انجام شود؛ یعنی زمانی که دندان های دائمی شروع به رویش می کنند.

در این سن، متخصص ارتودنسی می تواند مواردی مانند:

• ناهماهنگی بایت

• کمبود یا زیادی فضا در قوس دندانی

• مشکلات رشد فک

را به خوبی تشخیص دهد. این معاینه الزاما به معنای شروع درمان نیست، بلکه فرصتی برای برنامه ریزی دقیق و پیشگیری از مشکلات آینده است.

اولین ویزیت ارتودنسی کودکان چگونه انجام می شود؟

در اولین جلسه، متخصص ارتودنسی ارزیابی کاملی از وضعیت دهان، دندان ها و فک کودک انجام می دهد. این معاینه معمولا بدون درد و با هدف شناخت دقیق مشکل صورت می گیرد.

در این ویزیت ممکن است اقدامات زیر انجام شود:

• بررسی نحوه قرارگیری دندان ها روی یکدیگر

• پرسش درباره مشکلات جویدن، بلع یا درد فک

• ارزیابی صداهای غیرطبیعی مانند کلیک یا تق تق مفصل فک

• تهیه تصاویر رادیوگرافی برای بررسی وضعیت دندان های دائمی نهفته

• قالب گیری از دندان ها برای بررسی دقیق تر تراز و فضا

بر اساس این اطلاعات، متخصص ارتودنسی تصمیم می گیرد که آیا کودک نیاز فوری به درمان دارد یا بهتر است تا زمان مشخصی تحت نظر باشد.

انواع ارتودنسی و بریس های مورد استفاده در کودکان

بریس‌ها با وارد کردن فشار ثابت بر روی دندان‌ها، مشکلات تراز را اصلاح می‌کنند، که در نهایت آنها را به موقعیت صاف‌تری می‌برد.

اکثر بچه ها فقط به براکت هایی با براکت، سیم و نوار لاستیکی نیاز دارند. براکت ها به دندان ها متصل می شوند و توسط یک سیم و نوار لاستیکی به هم متصل می شوند. سیم به مرور زمان کم کم سفت می شود تا به آرامی به تراز مناسب دندان ها کمک کند. نوارهای لاستیکی در رنگ های جالبی هستند که بچه ها می توانند انتخاب کنند.

اگرچه از بریس‌های فلزی هنوز استفاده می‌شود، اما از بریس‌های سرامیکی شفاف یا سفید نیز استفاده می‌شود که بسیار کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. برخی حتی به پشت دندان ها می روند (بریس های زبانی).

بریس‌های متحرک شفافی که دندان‌ها را با سینی‌های پلاستیکی به نام الاینر (به جای سیم و نوار لاستیکی) حرکت می‌دهند نیز موجود هستند، اما اینها فقط برای برخی افراد مناسب هستند.

انواع رایج بریس ها

• بریس فلزی: رایج ترین و مقاوم ترین نوع، که شامل براکت، سیم و کش های رنگی است.

• بریس سرامیکی: هم رنگ دندان یا سفید و با جلب توجه کمتر نسبت به نوع فلزی.

• بریس لینگوال: در پشت دندان ها نصب می شود و از بیرون قابل مشاهده نیست.

• الاینرهای شفاف: سینی های پلاستیکی متحرک که برای برخی کودکان با مشکلات خفیف مناسب هستند.

وسایل کمکی در ارتودنسی کودکان

در برخی موارد، کودک ممکن است به وسایل دیگری نیز نیاز داشته باشد:

• هدگیر که معمولا در شب استفاده می شود

• پلاک های متحرک برای هدایت رشد فک

• کش های بین فکی برای اصلاح بایت

• در موارد خاص، کشیدن یک یا چند دندان برای ایجاد فضای مناسب

انتخاب این ابزارها کاملا به تشخیص متخصص ارتودنسی بستگی دارد و برای هر کودک متفاوت است.

برای مشاوره با بهترین متخصص دندانپزشکی کودکان اصفهان کلیک کنید