مشکلات دندان در کودکان فلج مغزی

مشکلات دندان در کودکان فلج مغزی :بررسی علمی علل، علائم و روش های پیشگیری و درمان

فلج مغزی یکی از شایع ترین اختلالات حرکتی و رشدی در کودکان است که بر توانایی کنترل عضلات، هماهنگی حرکتی و عملکردهای دهانی و صورت تاثیر می گذارد. این اختلال که ناشی از آسیب به مغز در دوران جنینی، زمان تولد یا ابتدای کودکی است، می تواند تاثیرات گسترده ای بر گفتار، تغذیه، حرکات صورت و سلامت دهان و دندان داشته باشد. کودکان مبتلا به فلج مغزی به دلیل محدودیت های حرکتی، مشکلات عضلانی، دشواری در انجام بهداشت دهان و حتی مصرف برخی داروها، بیشتر از کودکان دیگر در معرض مشکلات دندانی قرار دارند.

در این مقاله به صورت کامل و علمی به بررسی مشکلات دندان در کودکان فلج مغزی، دلایل بروز این مشکلات، روش های پیشگیری، مراقبت ها و درمان های تخصصی می پردازیم تا والدین و مراقبان بتوانند با آگاهی بیشتر، از سلامت دهان و دندان کودک خود محافظت کنند.

---

چرا کودکان فلج مغزی بیشتر در معرض مشکلات دندان هستند؟

کودکان فلج مغزی به دلایل متعدد، ریسک بالاتری برای ابتلا به مشکلات شدید دهان و دندان دارند. این دلایل شامل:

۱. کاهش کنترل عضلات صورت و دهان

کودکان فلج مغزی غالبا کنترل محدودی بر حرکات زبان، لب ها و فک دارند. این مساله باعث:

• دشواری در بلع

• تجمع غذا در دهان

• ناتوانی در پاکسازی طبیعی دهان

• افزایش خطر پوسیدگی

می شود.

۲. مشکلات حرکتی و ناتوانی در مسواک زدن

بسیاری از کودکان توانایی لازم برای گرفتن مسواک یا انجام حرکات صحیح مسواک زدن را ندارند. همین موضوع باعث انباشته شدن پلاک میکروبی و ایجاد التهاب لثه می شود.

۳. مصرف داروهای خاص

برخی داروها که برای کنترل تشنج یا اسپاسم استفاده می شوند، باعث:

• کاهش ترشح بزاق

• خشکی دهان

• تغییر در ترکیبات بزاق

• افزایش ریسک پوسیدگی

• رشد بیش از حد لثه

می شوند.

۴. مشکلات تغذیه ای

کودکان فلج مغزی گاهی نیازمند غذاهای نرم، پوره ای یا مایعات شیرین هستند که این غذاها مدت طولانی در دهان باقی می مانند و خطر پوسیدگی را افزایش می دهند.

۵. ریفلاکس معده

بازگشت اسید معده به دهان، مینای دندان را تخریب کرده و باعث حساسیت و پوسیدگی می شود.

۶. ناتوانی در بستن دهان

برخی کودکان در بسته نگه داشتن دهان یا تنفس از بینی مشکل دارند. تنفس دهانی مزمن لثه را خشک کرده و میزان پوسیدگی را افزایش می دهد.

---

شایع ترین مشکلات دندانی در کودکان فلج مغزی

مشکلات دهان و دندان در این کودکان گسترده تر و شدیدتر از کودکان سالم است. در ادامه مهم ترین این مشکلات بررسی می شود.

۱. پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان بزرگ ترین چالش برای کودکان فلج مغزی است. عواملی مانند تجمع غذا، عدم مسواک زدن صحیح، داروهای خاص و مشکلات بزاقی، این کودکان را در معرض پوسیدگی های شدید و گسترده قرار می دهد.

علائم پوسیدگی شامل:

• لکه های سفید یا قهوه ای روی دندان

• درد هنگام غذا خوردن

• بوی بد دهان

• حساسیت به شیرینی

می باشد.

---

۲. التهاب و خونریزی لثه

التهاب لثه یا ژنژیویت نتیجه مستقیم ناتوانی کودک در پاکسازی دهان است. این التهاب اگر شدید شود، به بیماری های پریودنتال و تحلیل استخوان فک منجر خواهد شد.

نشانه ها:

• قرمزی و تورم لثه

• خونریزی هنگام مسواک

• بوی بد دهان

جهت مطالعه درباره  فلورایدتراپی اصفهان کلیک کنید.

---

۳. مشکلات بستن دهان و فشارهای نامتعادل عضلانی

کودکان فلج مغزی ممکن است:

• نتوانند دهان را بسته نگه دارند

• زبان را بیش از حد بیرون دهند

• فشار نامتقارن روی دندان ها وارد کنند

این مشکلات باعث:

• جلو آمدن دندان ها

• نامرتبی شدید

• ناهنجاری فکی

• کراس بایت یا اپن بایت

می شوند.

---

۴. ساییدگی دندان ها (براکسیسم)

بسیاری از کودکان دچار دوره های ساییدن دندان هستند که باعث:

• کوتاه شدن دندان ها

• شکستگی مینای دندان

• حساسیت شدید

می شود.

---

۵. رشد بیش از حد لثه

برخی داروها مانند فنی توئین باعث رشد بیش از حد لثه یا هیپرپلازی لثه می شوند. در این حالت لثه:

• روی دندان ها را می پوشاند

• نیاز به جراحی لثه پیدا می کند

• مسواک زدن را دشوار می کند

---

۶. اختلالات بلع و سرازیر شدن بزاق

ریزش بیش از حد بزاق به دلیل ضعف عضلانی دهان و صورت باعث:

• تحریک پوست اطراف دهان

• افزایش عفونت های قارچی

• تغییر PH دهان

می شود که خود زمینه ساز مشکلات دهانی بیشتری است.

---

تاثیر فلج مغزی بر رشد فک و صورت

در برخی کودکان مبتلا به فلج مغزی، مشکلات حرکتی و عضلانی می تواند رشد طبیعی ساختارهای فک و صورت را تحت تأثیر قرار دهد. این کودکان ممکن است با جلو بودن فک بالا، عقب بودن فک پایین، اپن بایت شدید، جابه جایی دندان ها و ناتوانی در جویدن صحیح مواجه شوند. چنین مشکلاتی نه تنها ظاهر صورت را تحت تأثیر قرار می دهند، بلکه بلع و گفتار کودک را نیز دچار اختلال می کنند و نیازمند مراقبت و مداخله تخصصی هستند.

بیشتر بخوانید : فیشور سیلانت در کودکان

---

نقش بزاق در مشکلات دهان کودکان فلج مغزی

بزاق یکی از مهم ترین عوامل محافظت کننده دندان است. در کودکان فلج مغزی بزاق:

• ممکن است بیش از حد کم یا بیش از حد زیاد باشد

• ترکیب آن به دلیل داروها تغییر کند

• پاکسازی طبیعی دهان کاهش یابد

خشکی دهان خطر پوسیدگی را بالا می برد و بزاق زیاد، التهاب و ریزش مداوم ایجاد می کند.

---

راهکارهای علمی برای پیشگیری از مشکلات دندان در کودکان فلج مغزی

پیشگیری مهم ترین اصل در مدیریت سلامت دهان این کودکان است. مهم ترین راهکارها عبارتند از:

۱. رعایت روتین منظم بهداشت دهان

• استفاده از مسواک نرم

• کمک والدین در مسواک زدن

• استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید

• تمیز کردن دندان ها پس از هر وعده غذایی

• استفاده از گاز استریل برای کشیدن روی لثه نوزادان

۲. استفاده از مسواک های مخصوص کودکان ناتوان

مسواک های برقی یا دسته های ضخیم می توانند مسواک زدن را برای کودک راحت تر کنند. همچنین مسواک های انگشتی برای کودکان کم تحرک مناسب هستند.

۳. فلوراید درمانی در مطب

وارنیش فلوراید سالی دو تا چهار بار، بهترین روش برای کاهش پوسیدگی است.

۴. سیلنت دندان های دائمی

سیلنت ها روی شیارهای دندان قرار می گیرند و جلوی تجمع میکروب ها و پوسیدگی را می گیرند.

۵. اصلاح رژیم غذایی

• کاهش مصرف غذاهای شیرین

• پرهیز از نوشیدنی های اسیدی

• استفاده از غذاهای کم چسبنده

برای مشاوره با بهترین متخصص دندانپزشکی کودکان اصفهان کلیک کنید

۶. مدیریت بزاق و خشکی دهان

• مصرف آب کافی

• استفاده از مرطوب کننده های دهانی مخصوص کودکان

• کنترل داروها با نظر پزشک

۷. مراجعه منظم به دندانپزشک کودکان

معاینات باید هر ۳ تا ۶ ماه انجام شود.

---

درمان مشکلات دندان در کودکان فلج مغزی

درمان این کودکان باید در محیطی آرام، تخصصی و توسط دندانپزشک آموزش دیده انجام شود.

روش های درمان شامل:

• پر کردن دندان

• درمان ریشه دندان شیری

• ترمیم دندان های ساییده شده

• جراحی لثه برای رفع هیپرپلازی

• کشیدن دندان های غیر قابل ترمیم

• درمان ارتودنسی در موارد شدید

در برخی موارد آرام سازی با گاز خنده یا بیهوشی در اتاق عمل برای انجام درمان ضروری است.

---

نقش والدین و مراقبان در حل مشکلات دندان در کودکان فلج مغزی

والدین و مراقبان نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان کودک دارند و می توانند با اقدامات ساده اما مستمر، از بروز مشکلات جدی پیشگیری کنند. از جمله نکات اساسی می توان به مسواک زدن روزانه همراه با کمک والدین، بررسی منظم دهان کودک برای شناسایی علائم اولیه مشکلات دندانی، مدیریت تغذیه و رعایت عادات غذایی سالم اشاره کرد. همچنین کمک به کودک برای بستن دهان و حفظ آرامش او هنگام انجام درمان های دندانپزشکی، تاثیر زیادی در ایجاد تجربه ای مثبت و کاهش استرس کودک دارد.

---

نتیجه گیری:

کودکان مبتلا به فلج مغزی به دلیل محدودیت‌های حرکتی، مشکلات عضلانی، مصرف برخی داروها و دشواری در رعایت بهداشت دهان و دندان، بیشتر از سایر کودکان در معرض مشکلات دندانی قرار دارند. با این حال، رعایت بهداشت روزانه، انجام فلوراید درمانی، پیروی از رژیم غذایی مناسب، مراقبت مستمر والدین، مراجعه منظم به دندانپزشک و تشخیص زودهنگام مشکلات می‌تواند از بسیاری از آسیب‌های جدی جلوگیری کرده و سلامت دهان و دندان کودک را به بهترین شکل حفظ کند.

❌برای اطلاعات بیشتر ما را در اینستاگرام همراهی کنید.