شیردهی و پوسیدگی دندان – آیا شیردهی با پوسیدگی دندان ارتباط دارد؟

شیردهی و پوسیدگی دندان؛ آیا شیر مادر باعث خراب شدن دندان کودک می شود؟

پوسیدگی دندان در نوزادان و کودکان خردسال یکی از دغدغه های رایج والدین است. بسیاری از مادران این سوال را مطرح می کنند که آیا شیردهی، به ویژه شیردهی شبانه، می تواند باعث پوسیدگی دندان های شیری شود یا خیر. این نگرانی گاهی منجر به کاهش یا قطع زودهنگام شیردهی می شود؛ در حالی که شواهد علمی چنین تصمیمی را تایید نمی کنند. برای پاسخ دقیق به این پرسش، باید تفاوت شیردهی با تغذیه از شیشه شیر، نقش باکتری ها و عوامل موثر در پوسیدگی دندان کودک را به صورت علمی بررسی کرد.

آیا شیردهی باعث پوسیدگی دندان می شود؟

بر اساس مطالعات معتبر دندانپزشکی کودکان، هیچ ارتباط مستقیم و اثبات شده ای بین شیردهی (چه در روز و چه در شب) و پوسیدگی دندان وجود ندارد. شیر مادر به تنهایی خاصیت پوسیدگی زا ندارد و مکانیسم ورود آن به دهان کودک با مایعات موجود در شیشه شیر کاملا متفاوت است.

اگرچه کودکان شیرخوار ممکن است دچار پوسیدگی دندان شوند، اما این موضوع معمولا به عوامل دیگری مانند انتقال باکتری های پوسیدگی زا، بهداشت دهان ناکافی یا مصرف همزمان مواد قندی مرتبط است، نه خود شیردهی.

جهت مطالعه درباره  فلورایدتراپی اصفهان کلیک کنید.

تفاوت شیردهی با خوابیدن کودک با شیشه شیر

پوسیدگی موسوم به «دهان شیشه شیر کودک» معمولا زمانی رخ می دهد که نوزاد با بطری حاوی شیر یا آب میوه به خواب می رود. در این حالت، مایع قندی برای مدت طولانی در دهان باقی می ماند و سطح دندان ها را می پوشاند.

در مقابل، شیردهی طبیعی ویژگی های متفاوتی دارد:

• شیر مادر فقط هنگام مکش فعال کودک وارد دهان می شود

• شیر به ناحیه پشتی دهان هدایت می شود و تماس مستقیم طولانی با دندان ها ندارد

• کودک همزمان با مکیدن، عمل بلع را انجام می دهد

• تجمع شیر مادر در دهان اتفاق نمی افتد

به همین دلیل، شیردهی شبانه از نظر بیولوژیک مشابه خوابیدن با شیشه شیر نیست و خطر پوسیدگی مشابهی ایجاد نمی کند.

عامل اصلی پوسیدگی دندان در نوزادان چیست؟

عامل اصلی پوسیدگی دندان، باکتری ای به نام Streptococcus mutans است. این باکتری از قندهای غذایی تغذیه کرده و اسید تولید می کند. اسید حاصل باعث تخریب مینای دندان و در نهایت ایجاد پوسیدگی می شود.

رشد این باکتری به شرایط زیر وابسته است:

• وجود قندهای قابل تخمیر

• pH پایین بزاق

• تجمع پلاک میکروبی روی دندان

حدود ۲۰ درصد کودکان به طور طبیعی استعداد بیشتری برای رشد این باکتری دارند و در معرض خطر بالاتری برای پوسیدگی دندان قرار می گیرند.

انتقال باکتری پوسیدگی از والدین به کودک

نوزادان با باکتری های پوسیدگی زا متولد نمی شوند. این باکتری ها معمولا پس از رویش دندان ها، از طریق تماس بزاق بزرگسالان به کودک منتقل می شوند.

راه های شایع انتقال شامل:

• استفاده مشترک از قاشق یا فنجان

• بوسیدن دهان کودک

• جویدن غذا و دادن آن به نوزاد

• گذاشتن پستانک کودک در دهان والدین

کاهش تماس بزاقی، به ویژه پس از رویش دندان های شیری، نقش مهمی در پیشگیری از پوسیدگی دارد.

برای محافظت بیشتر از دندان‌های شیری و دائمی کودکان، می‌توانید درباره‌ی  فیشور سیلانت در کودکان بیشتر بخوانید.

آیا بزاق مادر همیشه خطرناک است؟

برخی مطالعات نشان داده اند که تماس بزاق مادر با نوزاد پیش از رویش دندان ها حتی ممکن است اثر محافظتی داشته باشد. با این حال، پس از ظاهر شدن دندان ها، رعایت اصول بهداشتی و کاهش تماس بزاقی توصیه می شود تا خطر انتقال باکتری ها کاهش یابد.

نقش ترکیبات محافظتی شیر مادر

یکی از مهم ترین دلایل غیرپوسیدگی زا بودن شیر مادر، وجود ترکیبات زیست فعال است. شیر مادر حاوی لاکتوفرین است؛ ماده ای که خاصیت ضدباکتریایی دارد و می تواند باکتری Streptococcus mutans را مهار کند.

برخلاف مطالعات قدیمی که تنها لاکتوز (قند شیر) را بررسی می کردند، پژوهش های جدید نشان می دهند که ترکیب کامل شیر مادر با تمام اجزای ایمنی و آنزیمی خود، خاصیت پوسیدگی زایی ندارد.

شواهد علمی درباره شیردهی و پوسیدگی دندان

مطالعات معتبر نتایج زیر را گزارش کرده اند:

• شیر مادر باعث کاهش pH پلاک دندانی به سطح پوسیدگی زا نمی شود

• شیردهی طولانی مدت تا ۳۴ ماهگی ارتباطی با افزایش پوسیدگی ندارد

• مرورهای سیستماتیک رابطه قوی و ثابتی بین شیردهی و پوسیدگی دندان پیدا نکرده اند

• شواهد قطعی برای تعیین زمان مشخص قطع شیردهی به منظور پیشگیری از پوسیدگی وجود ندارد

بر همین اساس، سازمان ها و متخصصان توصیه می کنند که مادران تا زمانی که مایل هستند به شیردهی ادامه دهند.

برای مشاوره با بهترین متخصص دندانپزشکی کودکان اصفهان کلیک کنید

چرا برخی نوزادان شیرخوار دچار پوسیدگی می شوند؟

اگرچه شیردهی عامل مستقیم پوسیدگی نیست، اما عوامل زیر می توانند خطر را افزایش دهند:

• انتقال زودهنگام باکتری های پوسیدگی زا

• رعایت نکردن بهداشت دهان پس از رویش دندان ها

• مصرف همزمان مواد قندی دیگر

• کاهش ترشح بزاق در خواب

راهکارهای پیشگیری از پوسیدگی دندان در نوزادان شیرخوار

برای کاهش خطر پوسیدگی دندان در کودکان شیرخوار رعایت نکات زیر توصیه می شود:

• تمیز کردن لثه و دندان ها با گاز مرطوب یا مسواک مخصوص نوزاد

• پرهیز از تماس بزاق بزرگسالان با دهان کودک

• مراجعه به دندانپزشک کودکان پس از رویش اولین دندان

• محدود کردن مصرف سایر منابع قندی، به ویژه در شب

نتیجه گیری

بر اساس شواهد علمی معتبر، شیردهی به تنهایی باعث پوسیدگی دندان کودک نمی شود. تفاوت مکانیسم شیردهی با شیشه شیر، وجود ترکیبات ضدباکتری در شیر مادر و نتایج مطالعات گسترده نشان می دهد که ارتباط مستقیمی بین شیردهی شبانه یا طولانی مدت و پوسیدگی دندان وجود ندارد. با این حال، رعایت بهداشت دهان، پیشگیری از انتقال باکتری ها و مراقبت منظم دندانپزشکی نقش تعیین کننده ای در سلامت دندان های شیری دارند. شیردهی همچنان یکی از بهترین و ایمن ترین روش های تغذیه نوزاد است و نباید به دلیل ترس از پوسیدگی دندان، زودهنگام قطع شود.

❌برای اطلاعات بیشتر ما را در اینستاگرام همراهی کنید.